|
Trong truyền thống trọng học của người Việt, đây có lẽ là một đại gia đình xưa nay hiếm khi 11 người con, cả con trai, con dâu, con gái và con rể, là giảng viên của nhiều trường đại học danh tiếng cả trong và ngoài nước. |
 |
PGS. TS Đinh Xuân Bá nay đã ngoài bảy mươi. Ông là nhà giáo có tiếng cả về chuyên môn và đức độ với nhiều năm cống hiến cho trường đại học Bách khoa Hà Nội. Sau khi nghỉ hưu, ông lại tất bật với công việc của chủ tịch HĐQT một công ty gia đình do con trai làm Tổng giám đốc và con gái làm Phó tổng giám đốc.
Thời kì từ năm 1959 đến năm 1983, ông Bá là giảng viên toán cao cấp và toán ứng dụng; từ năm 1985 đến năm 1996, ông giảng dạy tin học, đồng thời là chủ nhiệm khoa Tin học, rồi Phó Chủ tịch Hội Tin học Việt Nam. Đối với giới chuyên môn, ông Bá không chỉ có uy tín cao bởi năng lực cá nhân mà còn bởi khả năng sáng tạo liên tục, không ngừng. Người anh cả của ông Bá, TS Đinh Xuân Giáp vốn là giảng viên đại học Xoóc- bon (Pa- ri). Ông Bá kể: - Vốn khi xưa, nhà đông con, lại nghèo. Nhà nghèo song các anh em đều ham học lắm. Anh cả tôi học giỏi, lại có chí. Sau anh Giáp, anh Bảng cũng noi gương để cố gắng học hành. Đầu xuôi, đuôi lọt, các em nhìn anh mà tiến. Con chị nó đi, con dì nó lớn, anh lại dìu dắt, dạy dỗ em. Cứ như vậy, lần lượt từng người trong gia đình trưởng thành.
Người anh trên ông Bá, ông Đinh Xuân Bảng, nay đã khuất núi, là giảng viên có tiếng của trường đại học Xây dựng. Hồi ông còn sống, cái tên Đinh Xuân Bảng bao giờ cũng được giới xây dựng, địa chất công trình nhắc đến với sự tôn trọng và được xem là một trong những chuyên gia đầu ngành ở lĩnh vực Cơ học đất.
Dòng họ Đinh Xuân vốn có tiếng, rất được trọng vọng ở đất học Thanh Chương, Nghệ An. Ông Bá nhớ lại: - Ngày trước mình nghèo. Nghệ An lại là vùng đất được coi là khắc nghiệt nhất. Chỉ có con đường học hành mới có thể thay đổi cuộc sống. Các anh em trong nhà đều tâm niệm như vậy.
Nhiều người con của dòng họ Đinh Xuân lập nghiệp ở Hà Nội đã tiếp tục làm rạng danh gia tộc. Và có một điều đặc biệt là hầu hết con dâu, con rể của dòng họ Đinh Xuân cũng là các nhà giáo, nhà nghiên cứu khoa học có tiếng. Người em rể, lấy em gái kề ông Bá, PGS Lê Đức Niệm, giảng dạy bộ môn văn học Trung Quốc ở trường đại học Tổng hợp Hà Nội, là một nhà nghiên cứu có uy tín. Một người em rể khác của ông Bá, GS Nguyễn Đức Dị, là giảng viên đầu tiên của trường đại học Ngoại thương bảo vệ luận án PTS ở Liên Xô. Trong số các anh em, có hai người làm Chủ nhiệm khoa của một trường đại học trước khi về hưu, riêng GS. Đinh Xuân Trình vừa làm chủ nhiệm một khoa của trường Đại học Ngoại thương vừa làm giám đốc một Trung tâm Việt - Nhật về đào tạo và nghiên cứu kinh tế đối ngoại; một người làm vụ trưởng, đấy là PGS.TS Đinh Xuân Dũng. Trước khi về làm vụ trưởng một vụ của Ban Tư tưởng- Văn hóa Trung ương, ông Dũng giảng dạy tại khoa Văn của trường Đại học Tổng hợp.
- Mỗi một người đi trước trong gia đình đều cố gắng trở thành tấm gương cho người đi sau, dìu dắt người đi sau. Các anh em chúng tôi đều lớn lên, thành đạt nhờ vào ý chí ấy, nhất là nhờ vào tấm gương và khát vọng tri thức của mẹ tôi. - Ông Bá trầm ngâm.
Thân mẫu ông Bá là giáo viên. Cụ nói tiếng Pháp rất giỏi. Thời ấy, phụ nữ là giáo viên, lại thông thạo ngoại ngữ như thế quả thực hiếm.
- Thân mẫu tôi là người cực kì nghiêm khắc. Nhà nghèo, thân phụ tuy làm ở ga nhưng đồng lương còi cọc. Bà đã phải xoay xỏa để cố gắng nuôi các con nên người. Bà có cách dạy con khoan hòa mà sâu sắc. Tri thức mà chúng tôi có ngày hôm nay đều mang dấu ấn của mẹ tôi và bắt nguồn từ mồ hôi và nước mắt của bà. Tôi nghĩ chính nhờ vậy mà cả mười một anh em mới được như ngày hôm nay.
Người bạn đời ông Bá là bà Doãn Tuyết Nga, là kĩ sư hóa học khóa II Đại học Bách khoa Hà Nội.. Ông bà có hai người con, đều tốt nghiệp đại học Bách khoa, đều đã lập gia đình. Ông Bá giữ nếp giáo dục của gia đình trong việc răn dạy, rèn giũa con, cháu. - Gia qui là cái bất di bất dịch. Truyền thống gia đình cần phải được tôn trọng và kế thừa. Tôi chỉ định hướng cho con, cháu mình như thế. Còn lại phải tôn trọng tư duy độc lập của lớp trẻ, tạo điều kiện để chúng có thể phát huy hết khả năng sáng tạo của bản thân. Nghiêm cẩn trong gia phong là tốt nhưng vẫn phải để trẻ bộc lộ cá tính. Những người già như chúng tôi, để bớt xơ cứng trong tư duy, còn có thể học hỏi ở lớp trẻ những điều tươi mới trong cuộc sống mà tuổi già có khi chưa cảm nhận được. Phải dám đặt lớp trẻ lên trên vai của mình, miễn là lớp trẻ khi đứng trên đôi vai của người khổng lồ đừng vội nghĩ rằng mình đã là người khổng lồ.
Con trai ông Bá, kĩ sư Đinh Hồng Kỳ và con gái, kỹ sư Đinh Hoài Giang khi quyết định rẽ ngang, chuyển sang làm doanh nghiệp, điều dường như hơi “chệch” truyền thống của gia đình, có xin ý kiến ông. Ông Bá không ngăn cản mà động viên hai con và khuyến khích các con tìm tòi sao cho có thể xây dựng được một doanh nghiệp giàu chất xám, tiếp tục truyền thống gia đình trong nền kinh tế tri thức. Lúc về hưu, bố lại chuyển sang làm chủ tịch HĐQT giúp con một tay.
Đã ở tuổi xế chiều nhưng ông Bá vẫn là một “trợ thủ” đắc lực cho con trai, vẫn hăm hở với rất nhiều ý tưởng mới lạ mà nhiều người đang độ sung sức cũng phải kính nể. Ông Bá tự hào với hai người con, cũng như với rất nhiều người cháu khác trong dòng họ Đinh Xuân và đặc biệt tin tưởng vào các cháu nội, ngoại: - Chúng nó là một thế hệ cực kì thông minh tự chủ và giàu sáng tạo, hơn hẳn chúng tôi. Đấy là cái phúc của dòng họ.
